Post po raz pierwszy pojawił się w serwisie doklasy.pl

Jak pytać o źródła?

Jacek pisał niedawno, jak pytać o przeszłość i to mi przypomniało, że na przeszłość patrzymy przez źródła i że pytanie o nie są nawet ważniejsze niż samo pytanie o przeszłość (choć ono też jest ważne!).

To wbrew pozorom nie jest wcale łatwe. Nie jest łatwe bo trzeba pamiętać o tym, że mówimy do uczniów, nie jest łatwe bo o każde źródło trzeba pytać inaczej, nie jest łatwe bo każdy materiał jest inny.

Przejrzałem sobie na szybko kilka losowo wybranych pytań zamieszczonych pod tekstami źródłowymi w kilku podręcznikach, które miałem na półce. Dominowały pytania o treść (o czym jest źródło? jakie poglądy wyraża autor?  co jest opisane w tekście?) oraz o motywy autora (dlaczego autor nazwał X niepoczytalnym? co spowodowało niechęć autora do bohatera tekstu?).  

Zawsze miałem jednak wrażenie, że to odrobinę za mało. I kiedyś, wpadła mi w ręce anglojęzyczna tabelka, która miała ułatwiać pracę ze źródłem. Nie mam już jednak jej oryginalnej wersji bo szybko zacząłem ją modyfikować, zmieniać i dostosowywać do swoich potrzeb i oczekiwań. W efekcie wygląda ona teraz tak:

Przy czym za każdym razem wybieram jedynie te z doprecyzowujących pytań, które akurat uważam za najlepiej pasujące. Nie wszystkie z nich są bowiem na tyle uniwersalne, że nadają się do każdego materiału. Nie wszystkie też są tak samo łatwe dla uczniów w różnym wieku. Często trzeba więc zmieniać sformułowanie pytań w zależności od typu i treści źródła (np. pytając o jakiś konkret lub detal).  Ale zawsze, kiedy pracuję z materiałami źródłowymi korzystając z tego schematu, dbam o to żeby spojrzeć na analizowany materiał pod kątem tych pięciu elementów. Stosunkowo często pomijam “kontekst”, zaznaczając ewentualnie tylko jakieś ważne dla danego materiału zagadnienia. Wyjątkowo dużo miejsca poświęcam natomiast interpretacji. Najczęściej uczniowie otrzymują po prostu taką tabelkę, a pytania umożliwiające jej uzupełnienie pojawiają się trakcie zajęć.

Podobne (chyba)