Post po raz pierwszy pojawił się w serwisie doklasy.pl

Kampania 1410 na tablicy i mapie

Nie ma dyskusji: 1410 to data najbardziej znana wśród nas. Potwierdza to dowolna rozmowa z byłymi już uczniami historii jak i nauczycielami. “Grunwald” mamy znać, tam Władysław Jagiełło pokonał Krzyżaka! Kiedyś jeszcze wrócę do tematu, dlaczego właśnie ten rok zajmuje szczególne miejsce w polskich sercach. Przecież patrząc logicznie odzyskanie Pomorza w 1466 roku było znacznie bardziej istotne. Widać jednak, że wielkie zwycięstwa militarne i symboliczne gesty są nadal ważne. Ostatnio przyszło mi poprowadzić lekcję dla uczniów klasy V o wielkiej wojnie z Krzyżakami, gdzie bitwa znowu się pojawiła.

Postanowiłem wykorzystać ten temat do kształcenia umiejętności chronologicznych oraz odszukiwania informacji na mapie historycznej. Poniżej opisuję jedynie fragment zajęć dotyczący tych kwestii.

Zajęcia rozpocząłem od omówienia obrazu Matejki. Nie jestem zwolennikiem uczenia historii na obrazach krakowskiego malarza, ale akurat tak lubię do niego nawiązać. Zależało mi na tym, żeby pokazać, że tak samo jak 100 lat temu, współcześnie  bitwa jest wciąż istotna w wymiarze propagandowym i popularnym, a obraz przedstawiłem jako przykład potwierdzający tę tezę. W pierwszej kolejności zapytałem uczniów, co wiedzą o bitwie. Następnie wyświetliłem reprodukcję obrazu i poprosiłem ich, żeby powiedzieli, co widzą.

Chodziło mi o to, by przy okazji rozmowy o obrazie padły podstawowe informacje, do których będę nawiązywać później:

  • dowódcy obu stron
  • miejsce Litwy i Witolda
  • skład armii Władysława (wielonarodowy) i Ulryka (zaciężni)
  • śmierć mistrza

Dodatkowo dodałem kilka pytań, które miały na celu przypomnieć uczniom, że ten obraz w żadnym wypadku nie może być  źródłem wiedzy o samej bitwie, a jedynie o tym jak bitwę się upamiętnia. By zamknąć tę część lekcji i jednocześnie pokazać coś, co przykuje uwagę uczniów, pokazałem na ekranie animację 3D obrazu, która robi wrażenie nawet na tych osobach, które znają go doskonale. Moje pytanie przed filmem brzmiało: o czym świadczy fakt, że na 600 letnią rocznicę bitwy stworzono tę kosztowną animację.

Przed drugą częścią lekcji uczniowie wiedzieli już więc, że decydującym wydarzeniem wojny jest bitwa. Wiedzieli też, jaki był skład obu armii. To ważne w świetle najważniejszego zadania.

Na tablicy rozwieszam kartki z nazwami wydarzeń:

  • Zbiórka wszystkich wojsk polskich
  • Zbiórka wojsk polskich i litewskich
  • Zbiórka wojsk krzyżackich
  • Przekroczenie granicy państwa krzyżackiego
  • Bitwa pod Grunwaldem
  • Marsz na Malbork
  • Oblężenie Malborka

Na jednej kartce A4 wypisałem jedno wydarzenie, a same kartki rozwieszone były na tablicy bez żadnego porządku. Zadaniem uczniów było właśnie zaproponowanie odpowiedniego porządku chronologicznego.

Dyskusja trwała kilka minut. Większość wydarzeń nie była dla uczniów problemem. Za każdym razem prosiłem ich jednak o argumenty przemawiające za umieszczeniem danego wydarzenia we wskazanym przez nich miejscu.

Najbardziej problematyczne wydają się dwa wydarzenia: "przekroczenie granicy państw" i "marsz na Malbork". 

W czasie dyskusji nie dążyłem do tego, by wszystkie wydarzenia ułożone były prawidłowo. W załączonym zdjęciu uczniowie poradzili sobie bezbłędnie, w innym mieli problem z umiejscowieniem w czasie przekroczenia granicy Krzyżaków.

Najpierw jednak wiszącym na tablicy kartkom nadaję liczbę porządkową a następnie rozdaję mapy pokazujące kampanię 1410 i kolejne etapy marszu wojsk Władysława Jagiełły i Ulryka von Jungingena.

wersja do druku

Uczniowie mają w parach lub większych grupach „znaleźć” miejsca odpowiadające wydarzeniom z tablicy i na swoim planie zaznaczyć odpowiednią liczbę.

Zadanie nie jest łatwe dla uczniów. Niektórym uczniom trzeba tłumaczyć, jak rozumieć strzałki, gdzie wojska były najpierw a gdzie później. Ale właśnie o to chodzi. Jak napisałem na początku głównym zadaniem tych zajęć jest kształcenie umiejętności czytania mapy, dlatego zwracam uwagę najbardziej na tych uczniów, którzy mają z tym problemy.

Lekcję przeprowadziłem dwukrotnie i za każdym razem spotkałem się z dużym zaangażowaniem uczniów. Myślę, że kluczem jest w tym przypadku danie możliwości weryfikacji własnych ustaleń za pomocą mapy.

Podobne (chyba)