Publikacja materiałów związanych z działalnością ugrupowań skrajnie nacjonalistycznych w Polsce nie może pozostać przez nas niezauważona. Nauczyciel historii, którego obowiązkiem jest tłumaczenie historycznych kontekstów współczesnych wydarzeń, moim zdaniem, powinien „nacisnąć pauzę” w realizacji swojego rozkładu materiału i poświęcić choć 45 minut, żeby porozmawiać z uczniami o tym materiale. Nie jest to zresztą działanie niezgodne z Podstawą programową. Mamy więc nie tylko moralny, ale i formalny obowiązek wskazać, skąd się bierze i do czego prowadzi ideologia oparta na szowinistycznym nacjonalizmie.

Długo zastanawiałem się w jaki sposób przygotować się do zajęć. Nie mogłem przecież omówić całego zagadnienia. To byłoby zbyt sztuczne. Zależało mi zresztą na tym, by uczniów postawić w pewnej konkretnej sytuacji i omówić związany z nią problem moralny. Postanowiłem nie iść w stronę kaznodziejstwa, nie chciałem przytaczać liczb, epatować zdjęciami masowych morderstw czy mówić, że „nazizm i antysemityzm są złe”. Czytaj dalej... "Nazizm. Co można (było) zrobić"

Jesteście na tygodniowej wycieczce. Obiecano wam, że będziecie mieć dużo wolnego czasu, będziecie codziennie chodzić na basen, decyzje dotyczące tego, co zrobić kolejnego dnia, będą zapadać w czasie dyskusji z opiekunami. Okazuje się, że prawda jest nieco inna. Co prawda macie sporo czasu wolnego, ale basen jest co drugi dzień, a co ranek musicie uczestniczyć w nudnych lekcjach. Protestujecie czy nie? Co możecie zyskać, co możecie stracić? Jakie stanowiska wśród uczestników wycieczki mogą się pojawić?

Zaczynam wierzyć w metodę, którą mocno popularyzują twórcy serwisu Facing History. Chodzi w skrócie o to, by pewne decyzje, spory, kontrowersje tłumaczyć uczniom przez sprowadzenie ich do poziomu relacji ludzkich, które są wyobrażalne dla uczniów, osadzone w naszej rzeczywistości. Czytaj dalej... "Powstanie listopadowe czyli nieudana wycieczka"

Kiedyś pisałem tu o wykorzystywaniu prezentacji Google na lekcjach historii. Wtedy pokazywałem, jak aplikacja służąca do tworzenia, znanych wszystkim, prezentacji multimedialnych, może być wykorzystana w inny sposób. Wówczas chodziło o to, by układając slajdy chronologicznie stworzyć inną, niż tradycyjnie, oś czasu. Używam tej aplikacji także, by dać uczniom możliwość zastanowienia się nad sytuacją osób, które brały udział w wydarzeniu, o którym akurat się uczymy. Rzecz może wydawać się dość naiwna, ale proszę mi wierzyć, że spełnia swoje zadanie. Takie ćwiczenia można wykorzystać jako pracę domową, zadanie samodzielne na lekcji lub nawet pracę w grupach. Zazwyczaj przygotowuję jedną lub dwie fotografie i umieszczam je na osobnych slajdach. Dla osób lubiących papier napiszę, że  można jednak z powodzeniem po prostu wydrukować te zdjęcie i rozdać uczniom w klasie.

Poniższy przykład dotyczący kampanii wrześniowej a dokładniej - oblężenia Warszawy. Czytaj dalej... "O czym on myśli?"

"Myślenie historyczne" zawsze mnie interesowało. Pewnie kiedyś jeszcze o nim tu szerzej napiszę (w wakacje może, kiedy będzie brakować codziennych tematów). U nas, w Polsce, jest to pojęcie albo zupełne nieznane, albo rozumiane intuicyjnie. Np.: myślenie historyczne to myślenie o historii albo dawnych czasach. Pojęcie jednak ma dość starą tradycję, dorobiło się wielu książek i stron interenetowych. Rozumiane jest, z pewnym uproszczeniem, jako przeciwstawieństwo nauczania tradycyjnego, w którym wyłączamy uczniowi myślenie a włączamy przede wszystkim pamięć. Jednym z głównych "składników" myślenia historycznego jest krytycyzm w podejściu do źródeł bazowanie głównie na nim w procesie uczeni. Wykształcenie umiejętności myślenia przyczynowo-skutkowego (ale nie wymienianie z pamięci przyczyn i skutków jakiegoś wydarzenia). Empatia do tych składników również należy.

Czytaj dalej... "Empatycznie myśląc"