Dzieje miast stanowią ważny element przeszłości. Nie dziwi więc, że zagadnienia z nimi związane pojawiają się dość często na lekcjach naszego przedmiotu. Częściej jednak skupiamy się na tym, co się w miastach działo, mniej miejsca zaś poświęcamy temu, jak miasta wyglądały. Właściwie o wyglądzie miast w przeszłości dokładniej mówimy jedynie przy lokacjach i mieście przemysłowym powstałym w wyniku zmian spowodowanych rewolucją przemysłową.

Dzisiaj chciałbym więc zaprezentować stronę zawierającą ilustracje przedstawiające miasta z epoki nowożytnej. Zawarte na niej ilustracje można wykorzystać zarówno do pokazania miast średniowiecznych i nowożytnych, jak i starszych, późnoantycznych.  Czytaj dalej... "Dawne plany miast"

Zarówno w szkole podstawowej, odchodzącym gimnazjum, jak i liceum pojawiają się tematy związane z życiem średniowiecznego rycerstwa. Wydaje mi się, że najlepszym sposobem na przybliżenie tych zagadnień uczniom jest posłużenie się ikonografią z epoki. Źródeł takich nie brakuje.

Dzisiaj chciałbym przedstawić kilka miniatur, które z powodzeniem pasują do lekcji na każdym poziomie. Niektóre z nich są znane i pojawiają się w różnych podręcznikach i innych pomocach, inne zaś należą do materiałów rzadko albo wcale niewykorzystywanych w szkole. Czytaj dalej... "Średniowieczni rycerze – Z archiwum D"

Nie ma dyskusji: 1410 to data najbardziej znana wśród nas. Potwierdza to dowolna rozmowa z byłymi już uczniami historii jak i nauczycielami. “Grunwald” mamy znać, tam Władysław Jagiełło pokonał Krzyżaka! Kiedyś jeszcze wrócę do tematu, dlaczego właśnie ten rok zajmuje szczególne miejsce w polskich sercach. Przecież patrząc logicznie odzyskanie Pomorza w 1466 roku było znacznie bardziej istotne. Widać jednak, że wielkie zwycięstwa militarne i symboliczne gesty są nadal ważne. Ostatnio przyszło mi poprowadzić lekcję dla uczniów klasy V o wielkiej wojnie z Krzyżakami, gdzie bitwa znowu się pojawiła.

Postanowiłem wykorzystać ten temat do kształcenia umiejętności chronologicznych oraz odszukiwania informacji na mapie historycznej. Poniżej opisuję jedynie fragment zajęć dotyczący tych kwestii.

Zajęcia rozpocząłem od omówienia obrazu Matejki. Nie jestem zwolennikiem uczenia historii na obrazach krakowskiego malarza, ale akurat tak lubię do niego nawiązać. Zależało mi na tym, żeby pokazać, że tak samo jak 100 lat temu, współcześnie  bitwa jest wciąż istotna w wymiarze propagandowym i popularnym, a obraz przedstawiłem jako przykład potwierdzający tę tezę. W pierwszej kolejności zapytałem uczniów, co wiedzą o bitwie. Następnie wyświetliłem reprodukcję obrazu i poprosiłem ich, żeby powiedzieli, co widzą. Czytaj dalej... "Kampania 1410 na tablicy i mapie"

Dziś w ramach cyklu Archiwum D(oklasy) chciałbym zaprezentować materiał ikonograficzny wyjątkowo przydatny w czasie lekcji na temat społeczeństwa średniowiecznego. Poszczególne części tej XV-wiecznej miniatury pojawiają się wprawdzie w podręcznikach, ale chyba jeszcze nigdy nie została ona przedrukowana w całości. A właśnie w takiej formie na lekcji sprawdza się najlepiej.

Pod koniec XIII wieku Idzi Rzymianin (Gilles de Rome), uczeń św. Tomasza z Akwinu napisał poradnik dla osób sprawujących władzę zatytułowany De Regimine Principium (O zasadach sprawowania władzy) . Lekturę tego dzieła uznawano za niezbędny element wykształcenia dzieci książęcych i królewskich, dlatego w ciągu następnych stuleci powstało wiele jego kopii, z których część była bardzo bogato zdobiona. Prezentowana miniatura pochodzi właśnie z takiej, XV-wiecznej kopii tego dzieła. Czytaj dalej... "Z „archiwum D” – stany średniowieczne"