Przeskocz do treści

Z „archiwum D” – stany średniowieczne

Dziś w ramach cyklu Archiwum D(oklasy) chciałbym zaprezentować materiał ikonograficzny wyjątkowo przydatny w czasie lekcji na temat społeczeństwa średniowiecznego. Poszczególne części tej XV-wiecznej miniatury pojawiają się wprawdzie w podręcznikach, ale chyba jeszcze nigdy nie została ona przedrukowana w całości. A właśnie w takiej formie na lekcji sprawdza się najlepiej.

Pod koniec XIII wieku Idzi Rzymianin (Gilles de Rome), uczeń św. Tomasza z Akwinu napisał poradnik dla osób sprawujących władzę zatytułowany De Regimine Principium (O zasadach sprawowania władzy) . Lekturę tego dzieła uznawano za niezbędny element wykształcenia dzieci książęcych i królewskich, dlatego w ciągu następnych stuleci powstało wiele jego kopii, z których część była bardzo bogato zdobiona. Prezentowana miniatura pochodzi właśnie z takiej, XV-wiecznej kopii tego dzieła.

Samo przedstawienie  ma charakter alegoryczny i ukazuje idealnie zorganizowane społeczeństwo.

W jego centrum widać władcę z koroną na głowie, siedzącego na tronie i dzierżącego berło. Po jego prawej stronie stoją duchowni - kardynał, biskupi, mnisi oraz (prawdopodobnie) świecki duchowny pełniący funkcję kanclerza (świadczyć o tym ma zwinięty rulon, który trzyma w ręku). W zależności od wieku uczniów można zwracać uwagę na cechy charakterystyczne stroju poszczególnych duchownych (tak w gimnazjum i liceum) lub poprzestać na stwierdzeniu, że wszyscy należą do stanu duchownego (tak w szkole podstawowej).

Po lewej stronie władcy stoją możni i rycerstwo ubrani zarówno w stroje codzienne jak i w rynsztunku bojowym. Warto zwrócić uwagę, że oba stany przedstawione zostały jako sobie równe. Natomiast niższą kondycję mieszczan i chłopów oddano w miniaturze poprzez ukazanie tych grup w dolnej części ilustracji. Przedstawiono ich w dolnej części ilustracji. W przypadku obu tych stanów można dostosować szczegółowość omawiania ilustracji do wieku uczniów i potrzeb zajęć. Na pewno warto jednak zwrócić uwagę na widoczne różne formy aktywności związane z handlem w przypadku mieszczan oraz różne prace rolnicze w przypadku chłopów (orka, zasiew, prace w sadzie)

W starszych klasach ciekawym wątkiem do poruszenia jest też styl miniatury. Nie pojawiają się na niej żadne elementy gotyckie, a dodatkowo, w części przedstawiającej władcę, dostrzec można pewne elementy prostej perspektywy. Z drugiej zaś strony krajobraz i kompozycja dolnych jej części przedstawienia są bardzo bliskie sztuce średniowiecznej. Całość sprawia więc wrażenie dzieła stworzonego pomiędzy epokami.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *