Post po raz pierwszy pojawił się w serwisie doklasy.pl

Z „archiwum D” – stany średniowieczne

Dziś w ramach cyklu Archiwum D(oklasy) chciałbym zaprezentować materiał ikonograficzny wyjątkowo przydatny w czasie lekcji na temat społeczeństwa średniowiecznego. Poszczególne części tej XV-wiecznej miniatury pojawiają się wprawdzie w podręcznikach, ale chyba jeszcze nigdy nie została ona przedrukowana w całości. A właśnie w takiej formie na lekcji sprawdza się najlepiej.

Pod koniec XIII wieku Idzi Rzymianin (Gilles de Rome), uczeń św. Tomasza z Akwinu napisał poradnik dla osób sprawujących władzę zatytułowany De Regimine Principium (O zasadach sprawowania władzy) . Lekturę tego dzieła uznawano za niezbędny element wykształcenia dzieci książęcych i królewskich, dlatego w ciągu następnych stuleci powstało wiele jego kopii, z których część była bardzo bogato zdobiona. Prezentowana miniatura pochodzi właśnie z takiej, XV-wiecznej kopii tego dzieła.

Samo przedstawienie  ma charakter alegoryczny i ukazuje idealnie zorganizowane społeczeństwo.

W jego centrum widać władcę z koroną na głowie, siedzącego na tronie i dzierżącego berło. Po jego prawej stronie stoją duchowni - kardynał, biskupi, mnisi oraz (prawdopodobnie) świecki duchowny pełniący funkcję kanclerza (świadczyć o tym ma zwinięty rulon, który trzyma w ręku). W zależności od wieku uczniów można zwracać uwagę na cechy charakterystyczne stroju poszczególnych duchownych (tak w gimnazjum i liceum) lub poprzestać na stwierdzeniu, że wszyscy należą do stanu duchownego (tak w szkole podstawowej).

Po lewej stronie władcy stoją możni i rycerstwo ubrani zarówno w stroje codzienne jak i w rynsztunku bojowym. Warto zwrócić uwagę, że oba stany przedstawione zostały jako sobie równe. Natomiast niższą kondycję mieszczan i chłopów oddano w miniaturze poprzez ukazanie tych grup w dolnej części ilustracji. Przedstawiono ich w dolnej części ilustracji. W przypadku obu tych stanów można dostosować szczegółowość omawiania ilustracji do wieku uczniów i potrzeb zajęć. Na pewno warto jednak zwrócić uwagę na widoczne różne formy aktywności związane z handlem w przypadku mieszczan oraz różne prace rolnicze w przypadku chłopów (orka, zasiew, prace w sadzie)

W starszych klasach ciekawym wątkiem do poruszenia jest też styl miniatury. Nie pojawiają się na niej żadne elementy gotyckie, a dodatkowo, w części przedstawiającej władcę, dostrzec można pewne elementy prostej perspektywy. Z drugiej zaś strony krajobraz i kompozycja dolnych jej części przedstawienia są bardzo bliskie sztuce średniowiecznej. Całość sprawia więc wrażenie dzieła stworzonego pomiędzy epokami.

Podobne (chyba)