Post po raz pierwszy pojawił się w serwisie doklasy.pl

Piosenki z historią na historię

Dopiero co minął Sylwester. Oznacza to sam początek karnawału a wraz z nim niekończące się huczne zabawy do białego rana. Oczywiście żadna z takich imprez nie może się odbyć bez muzyki. Żeby jednak noworoczny i karnawałowy nastrój nie odciągnął nas zbytnio od historii, dziś proponuję subiektywny i selektywny przegląd piosenek z historią w tle.

Historia obfituje we wdzięczne i trudne tematy, nie nie dziwi więc fakt, iż postaci lub wydarzenia z przeszłości stanowią temat wielu piosenek. Poniższa lista z pewnością nie jest kompletna. Przyznaję też od razu, że nie każda z poniższych piosenek nadaje się na imprezy i nie każda znajduje się na mojej ‘must have’ playliście na bezludną wyspę. No ale z historią nie ma co dyskutować. Niektórych piosenek po prostu nie mogło tutaj zabraknąć, inne znalazły się tu dlatego, że je mniej lub bardziej lubię. Zapraszam więc na podróż po stylach muzycznych i epokach historycznych. Kolejność (prawie) chronologiczna.

Arcade Fire, Joan of Arc, 2013

Historia średniowiecznej heroiny Joanny d’Arc wyśpiewana przez Kanadyjczyków. Mniej liryczna i mniej znana niż Joan of Arc Leonarda Cohena, ale za to bardziej dynamiczna.

Patti Smith, Amerigo, 2012

Co czuł Amerigo Vespucci, kiedy ruszał na swoją pierwszą wyprawę? Co czuli pierwsi odkrywcy? Można puścić to uczniom i wspólnie spróbować odpowiedzieć na te pytania albo zastanowić się nad ich (a)historycznością.

Iron Maiden, Run To The Hills, 1982

Historia spotkania Europejczyków z rdzenną ludnością Ameryki opowiedziana w metalowej stylistyce.

Dave Matthews Band, Don’t Drink the water, 1998

Smutne rozliczenie Amerykanów z wyniszczenia kultury Indian. Ma przypominać, że American Dream zbudowany jest na cierpieniu rdzennych mieszkańców kontynentu. 

Jacek Kaczmarski, Sen Katarzyny II, 1989

Twórczość Kaczmarskiego bardzo często nawiązywała do wydarzeń i postaci historycznych. W tym wyborze przypominam wiersz poświęcony carycy Katarzynie, ale równie dobrze można by przywołać dziesiątki innych.

Genesis, Driving the Last Spike, 1991

O ciężkim życiu budowniczych kolei żelaznej na bezludnych preriach Ameryki Północnej. Niezłe na podsumowanie lekcji o wysiłku stojącym za rewolucją przemysłową.

Artur Andrus, Cieszyńska, 2012

Piosenka, która oddaje nastrój spokojnego miasta na Śląsku w dwudziestoleciu międzywojennym. Dobrze, że człowiek nie wie, co go czeka… 

Bob Dylan, Tempest, 2012

O tonącym Titanicu. Dylan w godny noblisty sposób pokazuje klasy i warstwy społeczne, których przedstawiciele płynęli feralnym statkiem. Można zastanawiać się na ile wiernie oddaje on prawdziwe podziały w społeczeństwie przełomu wieków XIX i XX.

The Cranberries, Zombie, 1994

Piosenka zainspirowana śmiercią dwójki dzieci w 1993 roku w wyniku ataku bombowego przeprowadzonego przez IRA. Tytułowy zombi to właśnie IRA. Nie ważne jak bardzo zwalcza się terroryzm, on i tak odradza się jak zombi.

Al Stewart, League of Notions, 2002

Stewart chce pokazać, do czego prowadzi cynizm w polityce na przykładzie nieskuteczności międzywojennej Ligi Narodów. Liczne możliwe nawiązania do House of Cards.

Sabaton, 40:1, 2008

Historia bitwy pod Wizną opowiedziana przez grających metal Szwedów. Tematyka zapewniła Sabatonowi popularność w Polsce nie tylko wśród zagorzałych zwolenników prezentowanego przez nich gatunku muzycznego. Nawiasem mówiąc widziałem lekcję w męskim techników, w czasie której nauczyciel używał tej piosenki do skupienia uwagi uczniów na temacie zajęć.

Elektryczne Gitary, Dywizjon 303, 2010

Każda piosenka na płycie Historia opowiada o wybranym epizodzie z historii polski. Wiele z nich nadaje się do puszczenia na lekcjach w szkole podstawowej. Dywizjon 303 najbardziej uniwersalny.

Lao Che, Godzina W, 2005

Płyta Lao Che wprowadziła powstanie warszawskie do współczesnej popkultury. Zespół dostał za jej nagranie szereg nagród i słusznie zebrał dobre recenzje krytyków. Wybrałem Godzinę W bo nieźle zdaje się oddawać nastrój pierwszych godzin powstania. Dobry wstęp do dyskusji czy powstanie musiało wybuchnąć?

Henryk Górecki, Lento e largo. Tranquilissimo - cantabilissimo - dolcissimo - legatissimo, 1976

Współczesna muzyka poważna. Światowy bestseller z II wojną w tle. Tekst napisany przez młodą dziewczynę na ścianie celi więzienia Gestapo w Zakopanem.

Disturbed, Never Again, 2010

Nigdy więcej holokaustu wykrzyczane z trashmetalową siłą. Nie przepadam za tym gatunkiem ale przekaz sprawia, że daję radę tego słuchać.

Rush, Manhattan Project, 1982

Pacyfistyczna piosenka o wyścigu narodów do zbudowania broni, która unicestwi wszystkich wrogów. Kończy się smutno bo Enola Gay jednak startuje…

OMD, Enola Gay, 1980

Opowiada o skutkach startu Enola Gay.

Public Service Broadcasting, Gagarin, 2015

Duet, który na szeroką skalę korzysta z archiwalnych nagrań BBC, opowiada historię lotów kosmicznych. Cała płyta z historią w tle, ale to Gagarin był pierwszy.

U2, New Year's Day, 1983

O rozłące Danuty i Lecha Wałęsów w czasie internowania. Bardziej tekst o miłości niż polityce ale bez historii nigdy by nie powstał.

Pink Floyd, The Great Day For Freedom, 1994 (tu w wersji Davida Gilmoura z koncertu w Gdańsku)

Floydzi starają się uchwycić po dziennikarsku nastroje i nadzieje związane z upadkiem komunizmu i końcem zimnej wojny. Może mniej historycznie niż na wcześniejszych płytach, gdzie śpiewali między innymi o nazizmie, II wojnie światowej i wojnie o Falklandy ale za to bardziej optymistycznie

The Scorpions, Wind Of Change, 1990

Znów o jesieni narodów tym razem z niemieckiej perspektywy… To jedna z tych piosenek, których nie mogło tutaj zabraknąć...

Całej playlisty można posłuchać za pośrednictwem serwisu TIDL tutaj.

Na koniec pozostaje pytanie, w jaki sposób można powyższe (i każde inne) piosenki wykorzystać na lekcjach. Problemem może być często kwestia języka. Większość przydatnych piosenek jest anglojęzyczna. Może więc zaproponować wspólny projekt z anglistą? Innym pomysłem może być przygotowanie przez ucznia prezentacji na temat piosenki, w której zaprezentuje jej tekst w kontekście interesującego nas wydarzenia.  Piosenki mogą być też zarówno wstępem, jak i podsumowaniem omawianych tematów. Można je również wykorzystywać by powiedzieć kilka słów o tym, w jaki sposób omawiane wydarzenie funkcjonuje w zbiorowej świadomości. No i przede wszystkim dobrze na ich podstawie zastanowić na ile takie utwory mogą nam pomagać, a na ile przeszkadzać w odkrywaniu historii. Na co trzeba uważać, jakie wnioski można wyciągać, a do jakich nie jesteśmy uprawnieni.